Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi (EBSAM), PISA 2025 sonuçlarına ilişkin ilk değerlendirmesini yayımladı. Sendika, sonuçların Türkiye’nin eğitim performansında uzun dönemli bir iyileşme eğilimine işaret ettiğini belirtti.

PISA 2025 Türkiye Raporu’na göre Türkiye’nin fen bilimleri puanı476’dan 494’e, okuma becerileri puanı456’dan 472’ye, matematik puanı ise453’ten 462’ye yükseldi.

Aynı dönemde OECD ortalamaları fen bilimlerinde 3, okumada 15, matematikte ise 9 puan geriledi. Böylece Türkiye üç yıllık dönemde fen bilimlerinde 18, okumada 16, matematikte 9 puanlık artış kaydetti.

22 yılda fen bilimlerinde 60 puanlık artış

EBSAM değerlendirmesinde Türkiye’nin PISA performansının yalnızca son üç yıllık sonuçlarla değil, 2003’ten bu yana oluşan uzun dönemli eğilimle birlikte ele alınması gerektiği belirtildi.

2003-2025 döneminde Türkiye’nin puanı fen bilimlerinde60, matematikte39, okumada ise31 puan arttı.

Aynı dönemde OECD ortalaması fen bilimlerinde 18, okumada 33, matematikte ise 37 puan geriledi.

Türkiye’nin 2025’te fen bilimleri ve matematikte PISA tarihindeki en yüksek puanına ulaştığı, okumada ise 2012’deki 475 puanın ardından ikinci en yüksek sonucu elde ettiği belirtildi.

Türkiye fen ve okumada OECD ortalamasını geçti

PISA 2025 sonuçlarında Türkiye, fen bilimleri ve okumada OECD ortalamasının üzerine çıktı.

Türkiye’nin fen bilimleri ortalaması494, OECD ortalaması482; okuma becerileri ortalaması Türkiye’de472, OECD’de461 olarak gerçekleşti.

Matematikte ise Türkiye462 puanla OECD’nin463 puanlık ortalamasını yakaladı.

Bu gelişme sıralamalara da yansıdı. Türkiye, 2022’den 2025’e tüm katılımcılar arasında fen bilimlerinde34’üncülükten 19’unculuğa, okumada36’ncılıktan 18’inciliğe, matematikte ise39’unculuktan 28’inciliğe yükseldi.

OECD ülkeleri arasında da Türkiye’nin sıralaması üç alanda birden yükseldi.

Son 10 yılda üç alanda da yükselen tek OECD ülkesi

EBSAM’ın değerlendirmesinde PISA 2015-2025 dönemi de dikkat çekici bir veri olarak öne çıkarıldı.

Rapora göre Türkiye, son 10 yıldafen bilimleri, okuma ve matematik alanlarının tamamında performansı artış eğiliminde olan tek OECD üyesi ülke oldu.

OECD ortalaması ise aynı dönemde üç alanda da geriledi.

Başarı artışı yalnızca ortalamalarda kalmadı

PISA sonuçlarında öğrencilerin temel yeterlik düzeyine ulaşma oranlarında da artış yaşandı.

Fen bilimlerinde asgari performans düzeyine ulaşan öğrenci oranı%75,3’ten%80,5’e yükseldi. Üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı da%4’ten%7,4’e çıktı ve OECD ortalaması olan%7,2’nin üzerine geçti.

Matematikte temel yeterlik düzeyine ulaşanların oranı%61,3’ten%64,3’e, üst düzey performans gösterenlerin oranı ise%5,4’ten%7,9’a yükseldi.

Okumada asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranı%70,7’den%75,9’a, üst düzey okuyucu oranı ise%1,9’dan%4,2’ye çıktı.

Eğitim-Bir-Sen, bu sonuçların iyileşmenin yalnızca ülke ortalamasında değil, hem temel yeterlik düzeyinde hem de üst başarı grubunda görüldüğüne işaret ettiğini belirtti.

Okul türleri arasındaki başarı farkı sürüyor

PISA 2025 sonuçlarına göre bütün okul türlerinde üç alanda da puan artışı yaşandı. Ancak okul türleri arasındaki başarı farkları devam etti.

En yüksek başarı fen liselerinde görüldü. Fen liseleri 2025’te matematikte606, okumada579, fen bilimlerinde617 puana ulaştı.

Mesleki ve teknik Anadolu liseleri ise matematikte400, okumada414, fen bilimlerinde435 puanla en düşük ortalamaya sahip okul türü oldu.

Fen liseleri ile mesleki ve teknik Anadolu liseleri arasındaki fark matematikte206, okumada165, fen bilimlerinde ise182 puan olarak gerçekleşti.

Öte yandan çok programlı Anadolu liselerinde dikkat çekici bir yükseliş yaşandı. Bu okul türünde 2022-2025 arasında matematik puanı 400’den 468’e, okuma 413’ten 485’e, fen bilimleri ise 426’dan 504’e yükseldi.

Sosyoekonomik farklar kapanmadı

PISA 2025 sonuçları, öğrencilerin sosyoekonomik durumları ile başarıları arasındaki ilişkinin devam ettiğini de ortaya koydu.

Türkiye’de sosyoekonomik düzey yükseldikçe öğrencilerin fen, matematik ve okuma puanlarının da yükseldiği görüldü.

2015-2025 arasında bütün sosyoekonomik gruplarda puan artışı yaşanmasına rağmen, alt ve üst gruplar arasındaki farkın kapatılmadığı belirtildi.

Bu fark matematikte58 puandan 96 puana yükselirken, fen bilimleri ve okumada da arttı.

Eğitim-Bir-Sen, Türkiye’nin genel başarı düzeyinin yükselmesinin önemli olduğunu ancak sosyoekonomik dezavantajın öğrencilerin eğitim başarısında belirleyici olmaktan çıkarılması gerektiğini vurguladı.

Dijital problem çözme becerileri yeni gündem

PISA 2025’in dikkat çeken başlıklarından biri de dijital dünyada öğrenme kapsamında ölçülenbilgi işlemsel problem çözme becerileri oldu.

Türkiye’de öğrencilerin%71,4’ü bilgi işlemsel problem çözmede asgari performans düzeyine ulaşırken, üst performans düzeyine ulaşanların oranı%13,2 oldu.

OECD ortalamasında bu oranlar sırasıyla%77,3 ve%26,1 olarak gerçekleşti.

Eğitim-Bir-Sen, bu verilerin dijital dönüşümde yeni hedefin yalnızca okullara teknoloji kazandırmak değil, öğrencileri teknolojiyi kullanan, problem çözen, sorgulayan ve üreten bireyler olarak yetiştirmek olması gerektiğini ortaya koyduğunu belirtti.

Okula aidiyet artarken zorbalık uyarısı

PISA 2025’te Türkiye’nin okula aidiyet indeksinin-0,30’dan 0,05’e yükseldiği belirtildi. OECD ortalaması ise 0,09 oldu.

Türkiye’de öğrencilerin kendilerini okulun bir parçası olarak hissetme ve arkadaşlık kurma oranlarının OECD ortalamasının üzerinde olduğu kaydedildi.

Okulda güvende hissetme indeksinde de iyileşme yaşandı. Türkiye’nin endeks değeri 2022’de-0,42 iken 2025’te-0,10 oldu.

Buna karşın sözel ve ilişkisel zorbalık göstergeleri dikkat çekti. Türkiye’de öğrencilerin%15,7’si en az ayda birkaç kez alay edildiğini belirtirken OECD ortalaması%13,8 oldu. Hakkında çirkin dedikodular çıkarıldığını belirten öğrencilerin oranı Türkiye’de%9,5, OECD’de%8,6 olarak kaydedildi.

Siber zorbalıkta ise Türkiye ile OECD ortalaması birbirine yakın seyretti.

Eğitim politikalarında yeni hedef: Başarıyı tabana yaymak

Eğitim-Bir-Sen, PISA 2025 sonuçlarının Türkiye’nin eğitimdeki yükseliş eğilimini ortaya koyduğunu ancak mevcut başarının sürdürülebilir hâle getirilmesi gerektiğini belirtti.

Sendikanın değerlendirmesinde yeni dönemin öncelikleri;matematikte temel yeterliklerin güçlendirilmesi, okuma becerilerinde üst başarı grubunun genişletilmesi, okul türleri arasındaki başarı farklarının azaltılması, sosyoekonomik dezavantajların etkisinin zayıflatılması ve dijital problem çözme becerilerinin geliştirilmesi olarak sıralandı.

Ayrıca okul iklimi, zorbalık ve siber zorbalık konusunda önleme, erken müdahale, rehberlik ve psikososyal desteğin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Eğitim-Bir-Sen, PISA sonuçlarının yalnızca bir sıralama göstergesi olarak değil, eğitim politikalarının güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyan bir veri seti olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, Türkiye’nin elde ettiği yükselişin bütün okul ve öğrenci gruplarına yayılması gerektiğinin altını çizdi.