Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın verilerini ve gerçek saha durumunu analiz ettiği "Sendikalaşma ve Toplu Pazarlık Raporu Ocak 2026"yı yayımladı. Rapora göre, Türkiye'de resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak açıklanmasına rağmen, kayıt dışı çalışanlar da hesaba katıldığında fiili sendikalaşma oranı yüzde 12,3 seviyesinde kalıyor. Rapor, özellikle özel sektördeki sendikalaşma ve toplu iş sözleşmesi (TİS) kapsamının düşüklüğüne dikkat çekiyor.

Özel sektörde sendikal haklar yok hükmünde

Resmi verilere göre genel sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olsa da, bu oranın yüksek görünmesinin temel nedeni kamu işçileri arasındaki örgütlülük düzeyi. Rapora göre özel sektörde ise fiili sendikalaşma oranı yüzde 5,9'a kadar geriledi.

Toplu iş sözleşmesi kapsamı özel sektörde dibe vurmuş durumda. DİSK-AR verilerine göre, özel sektörde çalışan 18,3 milyon işçinin yalnızca yaklaşık 800 bini toplu iş sözleşmesinden yararlanabiliyor. Özel sektörde TİS kapsamı yüzde 4,3 civarında ve her 100 özel sektör işçisinin yaklaşık 96'sının bu haktan mahrum.

Her 10 kadın işçiden yalnızca biri sendikalı

Raporda, işgücü piyasasındaki cinsiyet temelli ayrımcılığın sendikal örgütlenmeye olan olumsuz etkisi de gözler önüne serildi. Temmuz 2025 verilerine göre, 12,2 milyon erkek işçinin yüzde 14,9'u sendikalı iken, 6,4 milyon kadın işçinin yalnızca yüzde 9,3'ü (601 bin kişi) sendika üyesi olabildi. Toplam işçilerin yüzde 34,5’ini kadınlar oluşturmasına rağmen, sendikalı işçiler içindeki kadın payı yüzde 24,7’de kaldı. DİSK-AR, bu tablonun nedenleri arasında sendikalardaki erkek egemen yapının yanı sıra, kadınların formel sektördeki düşük istihdamı ve aile içi sorumluluklar gibi toplumsal cinsiyet rollerinin etkili olduğunu vurguladı.

275 bin sendikalı işçi sözleşme hakkını kullanamıyor

Raporda dikkat çeken bir diğer husus ise sendika üyesi olmasına rağmen toplu iş sözleşmesinden yararlanamayan işçilerin varlığı. Türkiye genelinde sendika üyesi olan 2 milyon 414 bin işçinin, 275 bini (%11’i) toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında. Yetki süreçlerinin uzaması, baraj engelleri ve işten çıkarmalar nedeniyle bu işçiler sendikal korumadan fiilen yararlanamıyor.

Hak-İş'te ‘olağan dışı’ büyüme

Sendikaların büyüme oranlarına yer verilen raporda, 2013-2026 döneminde konfederasyonların üye artışları mercek altına alındı. Bu dönemde Türk-İş üye sayısını yüzde 77, DİSK yüzde 157 oranında artırırken, Hak-İş'in üye sayısı yüzde 398 oranında "olağan dışı" bir artış gösterdi. Raporda bu durumun, kamu taşeron işçilerinin kadroya geçiş sürecinde siyasal iktidarın sağladığı koruma ve yönlendirmeden kaynaklandığı belirtildi.

Türkiye haklar endeksinde "en kötüler" liginde

Rapor, Türkiye'nin uluslararası hukuk ve hak endekslerindeki yerine de değindi. Dünya Adalet Projesi (WJP) 2025 Hukuk Devleti Endeksi verilerine göre Türkiye, temel hak ve özgürlüklerde 143 ülke arasında 134. sırada yer alarak "en kötü 10 ülke" arasına girdi. İşçi ve sendika hakları özelinde ise Türkiye, dünyadaki en kötü 8. ülke konumunda bulunuyor.