KESK Eskişehir Şubeler Platformu, 2027 bütçe teklifine ve bütçe politikalarına ilişkin basın açıklamasını Adımlar Kafe’de gerçekleştirdi. KESK Genel Sekreteri Sevgi Yılmaz’ın yaptığı açıklamada, bütçenin yalnızca rakamlardan ibaret olmadığı, kaynakların kimlerden toplandığı ve kimlere aktarıldığı üzerinden değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Açıklamada, 2027 bütçesinin emekçilerin, işsizlerin, emeklilerin ve yoksulların ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğu belirtilerek, bütçe kaynaklarının sermayeye, şirketlere ve güvenlik harcamalarına aktarılmasına tepki gösterildi.
“Bütçe sadece rakamlardan ibaret değil, bir bölüşüm meselesidir”
Bütçenin yıllardır emekçilerin gündeminde olduğunu belirten KESK Genel Sekreteri Sevgi Yılmaz, bütçe tartışmasının temelinde kaynakların nereden toplandığı ve nasıl bölüşüldüğü sorusunun bulunduğunu söyledi. Yılmaz, bütçenin ana gelir kaynağını emekçilerin oluşturduğunu, ancak kaynakların dağıtımında emekçilerin en az payı aldığını ifade etti.
Son 25 yılda sermayeye aktarılan kaynakların büyüdüğünü, kamu kaynaklarının kullanımında denetim ve şeffaflığın ortadan kaldırıldığını belirten Yılmaz, son dönemde gündeme gelen fon tartışmalarına da dikkat çekti. Toplanan ve kaybolan kamu kaynaklarının miktarının dahi kamuoyunda tartışıldığını belirten Yılmaz, paraların nasıl kaybedildiğinin, kimler tarafından ve hangi mekanizmalarla aktarıldığının açıklanması gerektiğini söyledi.
Yılmaz, kamuoyunun günlerdir beklediği listenin açıklanmamasını eleştirerek, “Lekelenmeme hakkı önemlidir ama halkın kaynaklarını yağmalama noktasında bunu bir lekelenmeme hakkı olarak tarif edemeyiz” dedi.
“Bütçe hakkı demokrasinin temelidir”
Bütçe hakkının yüzyıllara dayanan mücadeleler sonucunda kazanıldığını hatırlatan Yılmaz, üretenlerin ve emekçilerin, yarattıkları kaynakların nerelere harcanacağını denetlemek ve bu sürecin tarafı olmak için mücadele ettiğini söyledi.
Bütçe hakkının parlamenter demokrasinin temel unsurlarından biri olduğunu belirten Yılmaz, tek adam rejimiyle birlikte bu hakkın ortadan kaldırıldığını ifade etti. Yılmaz, “Bugün iktidar istediği kadar, istediği yerden kaynak toplar ve istediği yere aktarırız, bunu siz tartışamazsınız diyor” diye konuştu.
Vergi yükünün yüzde 86'sı emekçilerin sırtında
2027 bütçe teklifindeki rakamlara dikkat çeken Yılmaz, bütçe giderlerinin 2026 yılına göre yüzde 44 artarak 27 trilyon 276 milyar TL’ye, bütçe gelirlerinin ise yüzde 44 artışla 23 trilyon 408 milyar TL’ye çıkarılmasının hedeflendiğini söyledi. Vergi gelirlerinin de yüzde 44 artırılarak 19 trilyon 906 milyar TL’ye yükseltilmesinin öngörüldüğünü belirten Yılmaz, bütçe açığının ise yüzde 43 artışla 3 trilyon 868 milyar TL’ye ulaşacağını ifade etti.
2027 yılı için enflasyon hedefinin yüzde 21 olarak belirlendiğini hatırlatan Yılmaz, bütçe gelirlerinin yüzde 44 artırılmasının hedeflenmesinin, gelir artışının enflasyon hedefinin 23 puan üzerine çıkarılması anlamına geldiğini kaydetti.
Genel bütçe gelirleri içerisinde vergi gelirlerinin 19 trilyon 906 milyar TL ile yüzde 86’lık paya sahip olduğunu belirten Yılmaz, vergi yükünün yine emekçilerin ve halkın sırtına yüklendiğini söyledi.
Vergi gelirlerinin bütçe gelirleri içindeki payının geçmiş yıllardaki gerçekleşmelerde tahminlerin de üzerine çıktığını belirten Yılmaz, bu oranın 2022’de yüzde 87,1, 2023’te yüzde 89,2, 2024’te yüzde 87,7 ve 2025’te yüzde 89,1 olarak gerçekleştiğini hatırlattı.
Dolaylı vergilerin adaletsizliğine dikkat çeken Yılmaz, milyonlarca liralık servete sahip olanlarla asgari ücretlilerin, işsizlerin ve en temel ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan ailelerin aynı ürünleri tüketirken aynı oranda KDV ve ÖTV ödediğini belirtti. Yılmaz, “Bir multimilyonerle asgari ücretli, hatta işsiz bir insan bebek bezinde, mamada ve en temel tüketim maddelerinde aynı oranda vergi ödüyor. Bunu gayriinsani, gayri vicdani ve gayriahlaki olarak tanımlamaktayız.” Dedi.
Şirketlerden alınması gereken vergilerin çeşitli vergi harcamaları ve teşviklerle azaltıldığını ifade eden Yılmaz, sermayeye kaynak aktarılırken çalışanların üzerindeki vergi yükünün artırıldığını söyledi.
Savunma ve güvenliğe ayrılan bütçe yüzde 60 arttırılıyor
2027 bütçesinin dikkat çeken kalemlerinden birinin savunma ve güvenlik harcamaları olduğunu belirten Yılmaz, bu alana ayrılan kaynağın 2026 yılında 2 trilyon 155 milyar TL iken 2027 yılında yüzde 60 artışla 3 trilyon 454 milyar TL’ye çıkarılmasının öngörüldüğünü söyledi.
Bu tutarın 2 trilyon 206 milyar TL’sinin savunma hizmetlerine, 1 trilyon 248 milyar TL’sinin ise iç güvenlik hizmetlerine ayrıldığını belirten Yılmaz, Cumhurbaşkanlığına bağlı örtülü ve yedek ödenekler ile kayıtlara geçmeyen bazı gizli harcamaların bu rakamlara dahil olmadığını ifade etti.
Savunma ve güvenlik bütçesine ayrılan kaynağın büyüklüğüne dikkat çeken Yılmaz, bu tutarın eğitim bütçesinin yüzde 92’sini aşan bir düzeyde olduğunu, sağlık hizmetlerine ayrılan 2 trilyon 134 milyar TL’nin 1,6 katına, kamu yatırımları için ayrılan 2 trilyon 849 milyar TL’nin ise 1,2 katına denk geldiğini söyledi.
Yılmaz, “Elbette bir ülkenin içeride ve dışarıda savunulması önemlidir. Ancak mesele hangi politikalarla bu noktaya gelindiğidir. Komşularımızla barışı esas alan ilişkiler kurulabilecekken savunma ve güvenlik harcamalarının bu ölçüde artırılmasını sorguluyoruz” dedi.
İç güvenlik harcamalarındaki artışın da sorgulanması gerektiğini belirten Yılmaz, uyuşturucu bağımlılığı, kadın cinayetleri, yoksulluk ve gençlerin geleceksizleştirilmesi gibi toplumsal sorunlara karşı bütçede yeterli kaynak ayrılmadığını ifade etti. Sosyal devletin bu sorunların nedenlerini ortadan kaldıracak politikalar geliştirmesi gerektiğini vurguladı.
Eğitim ve sağlık kamusal hak olmaktan uzaklaştırılıyor
Bütçenin en geniş toplumsal kesimleri ilgilendiren eğitim ve sağlık başlıklarını da değerlendiren Yılmaz, eğitim bütçesinin yıllar içerisinde gerilediğine dikkat çekti. AKP iktidara geldiğinde 2002 yılında bütçeden eğitime ayrılan payın yüzde 17,18 olduğunu, 2027 bütçe teklifinde ise bu oranın yüzde 7,75’e düştüğünü belirtti.
Eğitim bütçesindeki artış açıklamalarının gerçeği yansıtmadığını ifade eden Yılmaz, kaynakların ağırlıklı olarak öğretmen ve personel maaşlarına ayrıldığını, okulların fiziki koşullarını iyileştirecek yatırımların, laboratuvarların, temizlik personelinin ve öğrencilerin beslenme ihtiyaçlarının karşılanmadığını söyledi.
Okulların açılmasıyla birlikte velilerin kayıt parası ve bağış adı altında ödeme yapmak zorunda kaldığını hatırlatan Yılmaz, yoksulluğun bu kadar arttığı bir ülkede öğrencilere bir öğün ücretsiz yemek ve temiz içme suyu sağlanmamasını eleştirdi.
Mesleki eğitim adı altında çocukların ucuz iş gücü olarak çalıştırılmasına da tepki gösteren Yılmaz, çocuk işçiliğinin ve iş cinayetlerinin kader ya da fıtrat söylemleriyle açıklanamayacağını belirtti.
Sağlık alanında ise şehir hastanelerine ödenen kira bedellerinin ve tedavi odaklı sağlık politikasının kamusal sağlık hizmetlerini zayıflattığını ifade eden Yılmaz, koruyucu sağlık hizmetlerine yeterli kaynak ayrılmadığını söyledi. Aşıların ve önleyici sağlık hizmetlerinin ücretsiz ve erişilebilir olması gerektiğini belirten Yılmaz, insanların hastalanmadan önce korunmasının esas alınması gerektiğini vurguladı.
“Bu bütçe emeğimizi sermayeye peşkeş çekiyor”
Sermayeye verilen teşviklerle büyüyen şirketlerin çalışanlarına hak ettikleri payı vermediğini belirten Yılmaz, HABAŞ örneğini gündeme getirdi. HABAŞ patronunun aldığı teşviklere ve sahip olduğu servete dikkat çeken Yılmaz, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınmaması nedeniyle 19 işçinin yaşamını yitirdiği iş cinayetini hatırlattı.
Yılmaz, sermayeye aktarılan kaynaklarla emekçilerin çalışma ve yaşam koşulları arasındaki uçurumun büyüdüğünü ifade ederek, kamu kaynaklarının şirketlere aktarılmasının toplumsal eşitsizliği derinleştirdiğini söyledi.
Emeklilerin ve çalışanların yaşadığı ekonomik sorunlara da değinen Yılmaz, seyyanen zamların emeklilere yansıtılmamasının ve geçici ödemelerin yoksulluğu ortadan kaldırmayacağını belirtti. Yoksullukla mücadelenin birkaç kuruşluk yardımlarla değil, yoksulluğu yaratan koşulların ortadan kaldırılmasıyla mümkün olacağını vurguladı.
Kadın cinayetlerinin önlenmesi, madde bağımlılığıyla mücadele, çocukların ve gençlerin sosyal yaşam olanaklarının geliştirilmesi, nitelikli ve erişilebilir sağlık hizmetlerinin sağlanması için bütçede kaynak ayrılması gerektiğini belirten Yılmaz, 2027 bütçesinde bu ihtiyaçların karşılanmadığını söyledi.
Yılmaz, “Bu bütçe zenginden alıp fakire veren bir bütçe değil. Tam tersine bizim ürettiğimiz emeğin karşılığını gasp eden, kaynakları şirketlere, sermayeye ve çeşitli kurumlara aktaran bir bütçedir” dedi.
12 Aralık'ta Ankara'da miting çağrısı
KESK’in geçmiş yıllarda da bütçe hakkı, halk için bütçe ve demokratik Türkiye talepleriyle mücadele yürüttüğünü hatırlatan Yılmaz, 2027 bütçe teklifine karşı DİSK, KESK, TMMOB ve TTB’nin ortak mücadele kararı aldığını söyledi.
Dört örgütün 12 Aralık’ta Ankara’da merkezi bir miting düzenleyeceğini belirten Yılmaz, hazırlık çalışmalarının illerde ve şubelerde sürdüğünü ifade etti.
Mitingin yalnızca bütçeye itirazdan ibaret olmadığını, gelirde adalet, vergide adalet, emekten ve halktan yana bütçe ile demokratik Türkiye mücadelesinin ortak bir çağrısı olduğunu vurgulayan Yılmaz, basın emekçilerine de seslendi.
Basın üzerindeki baskıların toplumun haber alma hakkına yönelik bir saldırı olduğunu belirten Yılmaz, gazetecileri yalnızca mitingin haberini yapmaya değil, basın özgürlüğü ve demokratik Türkiye mücadelesine de katılmaya çağırdı.
Türk-İş, Hak-İş, Kamu-Sen, Memur-Sen ve örgütlü bütün sendikalara da çağrıda bulunan Yılmaz, farklı sendikalara üye emekçilerin de mevcut ekonomik ve sosyal koşullardan rahatsız olduğunu ve ortak mücadele için bir araya gelinmesi gerektiğini söyledi.
12 Aralık mitinginin daha yaygın eylemlerin ilk adımı olacağını belirten Yılmaz, üretimden gelen gücün kullanılmasının da gündemlerinde olduğunu ifade etti.
Yılmaz, “Birlikte mücadele edersek, birleşirsek ancak gerçekten insanca yaşanabilir bir ülke, güvenceli iş ve güvenli bir yaşam inşa edebiliriz” diyerek açıklamasını tamamladı.